Bitcoin (BTC)

Wat is Bitcoin en waar gebruiken mensen het voor?

Bitcoin wordt niet beheerd door een bank of een overheid. Het draait op een openbaar netwerk dat over de hele wereld is verspreid. Het idee komt uit het whitepaper van Satoshi Nakamoto uit 2008, en het netwerk ging in januari 2009 live. Geen enkele persoon of bedrijf heeft het in handen. Daardoor kan niemand je coins bevriezen, en kan er ook niet zomaar bitcoin worden bijgedrukt.

Wat doen mensen er dan mee? Sommigen houden bitcoin vooral voor de lange termijn aan, als belegging en niet echt als dagelijks betaalmiddel. Anderen gebruiken het voor betalingen over de grens. Denk aan een freelancer in Lagos die wordt betaald door een klant in Berlijn: met bitcoin kan die trage, dure bankoverboekingen overslaan. Weer anderen vinden het prettig dat je betalingen ook in het weekend en op feestdagen kunt afronden, net zo makkelijk als op maandagochtend.

De koers bovenaan de pagina, nu 68.814,01 EUR, is de actuele prijs in je eigen valuta. Wil je eerst een eenvoudige introductie, dan lees je hieronder in duidelijke stappen hoe bitcoin werkt.

Hoe bitcoin werkt en waarom het aanbod beperkt is

Elke betaling loopt via de blockchain, een openbaar grootboek waarvan veel computers dezelfde kopie bewaren. Ongeveer elke tien minuten komt er een nieuw blok met transacties bij de keten. Miners strijden om dat blok te bevestigen door lastige berekeningen op te lossen. Die aanpak heet proof of work, en alleen de winnaar krijgt nieuwe bitcoin plus de transactiekosten van het blok. Het grootboek aanpassen zou meer rekenkracht vragen dan de rest van het netwerk bij elkaar heeft. Daarom heeft het systeem geen centrale eigenaar nodig die je moet vertrouwen.

Er is een groot verschil met gewoon geld: het totale aanbod bitcoin wordt nooit groter dan 21 miljoen coins. Nieuwe coins komen in een vast tempo vrij, maar ongeveer elke vier jaar wordt dat tempo gehalveerd. Die gebeurtenis heet de bitcoin halving. Geen enkele centrale bank kan ingrijpen en er meer bijmaken.

Bitcoin is ook niet gemaakt om programma’s uit te voeren, zoals Ethereum dat wel kan. Het ontwerp is bewust simpel gehouden: waarde van het ene adres naar het andere sturen, meer niet. Je hoeft ook geen hele bitcoin te bezitten. Eén bitcoin is op te delen in 100 miljoen satoshi’s, dus je koopt precies het bedrag dat je wilt, hoe klein ook.

Wat de bitcoin koers beweegt

Bij bitcoin zijn er geen rentebetalingen of bedrijfswinsten. De koers komt tot stand doordat vraag en aanbod elkaar ontmoeten, en dat draait vaak om sentiment. Over het afgelopen jaar was de koersverandering -27,74%, met een laagste stand van 51.391,05 EUR en een hoogste van 95.972,09 EUR. In de afgelopen 30 dagen was de verandering -6,67%, en over vijf jaar is die -26,16%. Leg die cijfers naast elkaar en het is duidelijk dat het moment waarop je koopt net zo zwaar kan wegen als de keuze voor het bezit zelf.

Een paar dingen hebben echt invloed op de koers. Nieuws over regelgeving of een besluit van een groot land kan de koers binnen een paar uur sterk omhoog of omlaag sturen. Grote beleggers die instappen, wijzigingen in de rente of technische problemen bij een beurs kunnen elk snel effect hebben. De halving trekt vaak veel aandacht, al houden handelaren er meestal maanden van tevoren al rekening mee.

Bitcoin wordt dag en nacht verhandeld, ook in het weekend. Een flinke stijging of daling op zondagavond komt voor en is niets bijzonders. Wij proberen niet te voorspellen waar de koers heen gaat. Wat we hier wel doen, is laten zien hoe de koers zich heeft bewogen, zodat je zelf kunt beoordelen of zulke schommelingen bij je passen.

Bitcoin kopen in stappen en wat het kost

Voor de meeste mensen is het proces eenvoudig: je maakt een account aan bij een beurs, laat je identiteit controleren, stort geld via bankoverschrijving of kaart en plaatst je order. Waar het vaak misgaat, zijn de totale kosten. De tarieven waarmee een platform adverteert, vertellen namelijk niet het hele verhaal.

Meestal gaat het om vier onderdelen. Eerst de spread: het verschil tussen de prijs waarvoor je kunt kopen en de prijs waarvoor je kunt verkopen, vaak verstopt in de offerte. Daarnaast rekent het platform meestal een handelskost als percentage van je order. Stortingskosten verschillen per methode; een kaart is bijna altijd duurder dan een bankoverschrijving. Na je aankoop komt er nog een kost bij voor het opnemen van coins, plus de eigen kosten van het blockchainnetwerk als je bitcoin naar je eigen wallet stuurt. Eenvoudige schermen zijn vaak duurder dan geavanceerde handelsschermen, ook bij dezelfde beurs.

Beurzen die vaak met elkaar worden vergeleken zijn Kraken, Coinbase, Bitvavo en Bitpanda. Bitvavo en Bitpanda zitten allebei in Europa, wat euro-stortingen via SEPA kan vereenvoudigen. Twee aanbieders leg je rechtstreeks naast elkaar via Kraken vs Coinbase. De tabel hierboven zet de platforms op volgorde van wat je netto overhoudt na alle kosten. Hoe we dat berekenen, lees je op de pagina Hoe we vergelijken.

Je bitcoin veilig bewaren

Als je bitcoin op een beurs staat, heb je de sleutels niet zelf in handen, maar de beurs. Dat is handig: je kunt snel verkopen en een vergeten wachtwoord is te resetten. Maar je coins hangen dan af van de vraag of dat bedrijf solvabel en veilig blijft, en niet elke beurs komt zonder problemen door de jaren heen.

Bitcoin in je eigen wallet bewaren betekent dat jij de sleutels beheert en niemand anders bij je coins kan of je buiten kan sluiten. Maar dan kan ook niemand je geld terugzetten als er aan jouw kant iets misgaat. De seed phrase, meestal een reeks van 12 of 24 woorden, is je enige back-up. Als iemand die in handen krijgt, kan die je coins wegnemen. Schrijf hem dus met de hand op, bewaar hem offline en upload of deel hem nooit online. Met een hardware wallet staan je sleutels op een apparaat dat los staat van je computer, een veelgekozen oplossing bij grotere bedragen.

Veel mensen houden een bescheiden saldo op de beurs om te handelen en bewaren de rest in een eigen wallet. Stuur bij je eerste opname eerst een heel klein bedrag naar het adres, controleer het teken voor teken en kijk of je het juiste netwerk kiest. Al maak je maar een kleine fout, dan is het geld niet meer terug te halen.

Risico’s en belastingpunten om rekening mee te houden

De koers van bitcoin kan snel dalen, en niemand weet of hij daarna weer herstelt. Leg er niet meer in dan je kunt missen als de koersen een tijdje laag blijven. Bij bitcoin is elke transactie definitief: banken kunnen een betaling die per vergissing of aan oplichters is gedaan niet terugdraaien. Wees dus alert op de waarschuwingssignalen van cryptoscams en weet hoe je jezelf daartegen beschermt.

Belastingregels verschillen per land en wij kunnen geen persoonlijk advies geven. Vaak is het bezitten van bitcoin op zich niet belast, maar kan het omzetten naar een andere valuta, het ruilen voor een andere coin of het kopen van spullen ermee dat wel zijn. Meestal willen belastingdiensten dat je bij elke transactie de waarde in je eigen valuta vastlegt.

Daarom helpt het om vanaf het begin goed bij te houden wat je doet: datum, bedrag, koop- of verkoopprijs en kosten. Exporteer je activiteit van elke site die je gebruikt. Ga ook na welke handelingen belastbaar kunnen zijn, want verkopen, ruilen en betalen met crypto horen daar vaak bij. Een adviseur bij jou in de buurt kan precies uitleggen welke regels voor jou gelden.